Данияр медицина университетінің бірінші курсында оқиды. Сессия басталғалы екі апта болды. Ертең анатомиядан емтихан, ал Данияр әлі дайын емес.
Жатақхананың терезесінен қала көрінеді. Қаланың шамдары жанып тұр, бірақ Данияр оларды көрмейді. Ол үстел басында отыр. Алдында қалың кітап, дәптер, екі қалам және суып қалған кофе. Кітапта екі жүз сүйектің атауы бар. Данияр жүзін білемін деп ойлайды, бірақ оған сенімді емес.
Ол неге медицинаны таңдағанын есіне алды. Оның ауылында дәрігер жоқ. Ең жақын аурухана алпыс шақырым жерде. Әжесі ауырғанда, әкесі оны қалаға көлікпен жеткізген. Жол ұзақ болған. Сол күні Данияр шешім қабылдаған.
Бірінші сабақта оқытушы оларға қаңқа көрсеткен. Студенттер оған Серік деп ат қойған. Серік аудиторияның бұрышында тұрады, бір қолы жоғары көтерілген. Данияр оны алғаш көргенде қорыққан, қазір сәлем береді.
Топтың чатында отыз хабарлама. Біреу «мен ештеңе білмеймін» деп жазды. Біреу «мен де» деп жазды. Біреу сүйектердің суретін жіберді. Біреу «ұйықтаңдар» деп жазды. Ол Бекзат еді.
Бөлмелесі Бекзат төсекте телефонына қарап жатыр. Данияр шыдамады:
- Сен дайындалмайсың ба?
- Мен дайынмын, - деді Бекзат. - Мен күндіз оқыдым. Түнде ми демалуы керек.
- Менің миым демалуды білмейді.
- Онда үйрет.
Данияр жауап бермеді. Бекзат әрқашан солай: аз оқиды, көп ұйықтайды, бірақ емтиханнан жақсы баға алады. Данияр оған кейде қызғанышпен қарайды. Ол сүйектердің тізімін қайта оқыды. Сөздер көз алдында араласып кетті.
Сағат онда есік қағылды. Бұл көрші бөлмедегі Әлия еді. Оның қолында шәйнек пен бір қорап печенье.
- Жігіттер, сендерде шай бар ма? Біздің шайымыз таусылды.
- Бар, - деді Бекзат. - Кір. Данияр қазір сүйек жаттап жатыр. Оған көмектесейік.
Әлия екінші курста оқиды. Ол анатомияны өткен жылы тапсырған. Данияр үмітпен сұрады:
- Қалай тапсырдың?
- Екіншісінде. Бірінші рет құлап қалдым.
- Сен бе?
- Мен. Түні бойы оқыдым, таңертең бәрін ұмыттым. Оқытушы бір сұрақ қойды, мен үнсіз тұрдым. Сосын жыладым. Сосын жазда қайта тапсырдым.
Бекзат таңғалды:
- Сен жыладың ба?
- Иә. Дәліздің ортасында. Қазір күлкілі, сол кезде күлкілі емес еді.
Данияр оған қарады. Әлия курстың ең жақсы студенттерінің бірі. Оның құлап қалғанын ешкім білмейтін.
- Бірақ бір әдіс бар, - деді Әлия. - Сен сүйектерді тізім бойынша жаттама. Өз денеңнен тап.
Ол қолын көтерді.
- Міне, иық. Міне, шынтақ. Міне, білек. Әр сүйекті қолыңмен ұста да, атын айт.
Данияр күлді, бірақ байқап көрді. Ол қолын, аяғын, басын ұстап, сүйектердің атын айтты. Бекзат төсектен тұрып, оған қосылды. Он минуттан кейін үшеуі бөлмеде өз иықтарын ұстап, латын сөздерін дауыстап айтып тұрды. Көрші бөлмеден біреу қабырғаны қақты. Әлия есікке қарап айқайлады:
- Кешіріңіз, біз ғылыммен айналысып жатырмыз!
Түн ортасында Әлия кетті. Бекзат ұйықтап қалды. Данияр үстел басына қайта отырды. Енді сөздер оның ойында реттелді: олардың әрқайсысы өз орнын тапты.
Бірақ ол бір нәрседен қорықты. Емтиханда билет суырылады. Егер өзі білмейтін сұрақ түссе ше?
Ол телефонын алып, «анатомия жауаптары» деп жазды. Экранда дайын шпаргалкалар шықты. Олар кішкентай әріптермен жазылған, бір параққа сыятындай еді. Данияр оларға ұзақ қарады.
Сол сәтте телефон шырылдады. Әжесі қоңырау шалып тұр. Ауылда сағат түнгі бір болса да, әжесі әлі жатпаған еді.
- Балам, ұйықтамадың ба? Ертең емтихан ғой.
- Оқып жатырмын, әже.
- Сен бәрін білесің. Мен білемін. Бас ауырса да, қол ауырса да, қалай емдеу керегін сен білесің. Бар, ұйықта.
- Әже, мен қорқамын.
Әжесі үнсіз қалды. Сосын ол ақырын дауыспен айтты:
- Қорыққан адам жақсы дәрігер болады. Қорықпайтын адам қауіпті. Ұйықта, балам.
Данияр телефонын өшірді. Шпаргалкалар жоғалды. Ол кітапты жапты да, төсекке жатты.
Таңертең сағат жетіде Бекзат оны оятты.
- Тұр. Кофе дайын. Миың демалды ма?
- Білмеймін.
- Онда барып, тексереміз.
Университетке дейін жаяу он минуттық жер. Қар жаңа жауған, жол ақ әрі таза. Данияр асықпады. Ол сүйектерді қайталамады. Ол жай ғана келе жатты. Бекзат жанында үнсіз келе жатты, бұл оған тән емес еді.
Университеттің дәлізінде студенттер қабырғаға сүйеніп тұр. Біреулер дәптеріне қарап отыр, біреулер көзін жұмып отыр. Бір қыз құлаққаппен музыка тыңдап, ернін жыбырлатып тұр. Ешкім қатты сөйлемейді. Даниярдың қолы мұздап тұрған еді. Ол Әлияның сөзін есіне алды: «Өз денеңнен тап». Ол оң қолымен сол шынтағын ұстады.
Әлия дәлізде оларды күтіп тұрды. Қолында екі шоколад.
- Миға, - деді ол.
Емтихан аудиториясында отыз студент отыр. Бәрі үнсіз. Данияр билет суырды. Он екінші билет. Ол оқыды: «Қол сүйектері». Ол өз қолына қарады. Иық. Шынтақ. Білек. Саусақтар. Бәрі орнында.
Ол айта бастады. Бір сүйектің атын ұмытып қалды. Ол тоқтады. Оқытушы күтті. Данияр саусағымен білегін сипады, сосын аты есіне түсті. Ол атын айтты.
Оқытушы оны екі минут тыңдады да, тоқтатты.
- Жеткілікті. Жақсы. Келесі.
Данияр дәлізге шықты. Ол ештеңе сезбеді, тек бойы жеңілдеп қалған еді. Терезенің сыртында қар жауып тұр. Құлаққап таққан қыз құлаққабын шешіп, оған қарады:
- Қалай? Қатал ма?
- Жоқ, - деді Данияр. - Ол тек тыңдайды.
Бекзат оны күтіп тұр екен.
- Қалай?
- Жақсы.
- Мен айттым ғой. Енді ұйықтайсың ба?
- Жоқ, - деді Данияр. - Енді әжеме қоңырау шаламын.
Ол телефонын алды. Әжесі телефонды бірден көтерді. Ол ұйықтамаған еді.
- Білдім, - деді әжесі. - Мен түнде ұйықтамадым, сенің орныңа қорықтым. Енді екеуміз де ұйықтаймыз.
Бекзат та тапсырды. Ол бес минут жауап берді, сосын оқытушы қосымша сұрақ қойды, ол оған да жауап берді. Ол шынында дайын еді.